عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

167

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

مهمترين نقيصهء اين ارائه‌ها - بجز چاپهاى شماره سوّم ، ششم ، هفتم ونهم - آنست كه تنها نيمهء اوّل كتاب را در بر دارد وقسمت دوّم كتاب كه در ديگر اصطلاحات نامه‌ها بچشم نمىآيد را فاقد است . نقيصهء ديگر اين ارائه‌ها ، ضعف در ضبط متن است . به اين دو نمونه بنگريد : الف : كاشاني پس از اتمام « باب التّاء » از آنجا كه اصطلاحات آغاز شده با حرف الثّاء را در اين رساله ذكر نمىكند مىنويسد : « ولم يوجد فيها ما أوّله ثاء » . در تصحيح حاضر اين عبارت ، ذيل عنوان [ باب الثّاء ] ودر صفحه‌اى مستقل قرار گرفته است . حال آنكه در چاپ مركز تحقيق التراث مصر - كه در قم نيز افست شده ودر ميان فرهنگيان ما دست‌ياب‌ترين نسخه اصطلاحات است - اين عبارت در ادامهء آخرين كلمات « باب التّاء » قرار گرفته واين چنين ضبط شده است : . . . بظهور آثار الكثرة عن حكم الوحدة ولم يوجد فيها الأشياء ما أوّله آثار . ب : در صدر كتاب ، آنجا كه كاشاني به توضيح اصطلاحات آغاز شده با حرف « الف » مىپردازد مصحّح چاپ نهم اين كتاب ، عبارت را تقطيع نموده واز ميان آن لفظ « في الأزل » را بعنوان كلمهء مورد تفسير با حروف درشت در آغاز سطر قرار داده است . روشن است كه با اين تدوين خاص ، غرض عبارت را نمىتوان فهميد . « 1 » نمونه ديگر اين بدخوانى ، اختلاطى است كه در توضيح لفظ « الان الدّائم » در همين چاپ بچشم مىخورد . چه پس از پايان متن ، بهره‌اى بلند از حاشيهء كتاب ، در متن وارد وبه عنوان ادامهء عبارات كاشاني بچاپ رسيده است . « 2 » ديگر نقيصهء اين ارائه‌ها - بجز چاپ‌هاى شمارهء يك وده وهفت - عدم بناى آنها بر أساس نسخ معتبر است . چه چاپ شماره چهار ، بر أساس نسخهء مطبوعهء شماره سه صورت گرفته وچاپ شماره شش نيز بر أساس دو چاپ پنجم وهفتم بعمل آمده . چاپ شماره پنج نيز بر أساس دو چاپ شمارهء يك وسه ودو نسخه مخطوط صورت

--> ( 1 ) . بنگريد : معجم الكلمات الصّوفيّه ص 11 . ( 2 ) . بنگريد : همان ص 15 وقياس كنيد با تصحيح حاضر ذيل اصطلاح شماره 25 زير نويس شماره 3 .